Cách chụp quang cảnh sao trực tiếp bằng máy kĩ thuật số.Tài liệu tham khảo Trg 2

Chuyên đề này theo bạn:

  • Hữu ích

    Votes: 26 78.8%
  • Tương đối

    Votes: 7 21.2%

  • Total voters
    33

Jupiter

Moderator
#1
Khi chụp trực tiếp quang cảnh bầu trời qua máy ảnh kĩ thuật số các bạn không nên để chế độ đèn flash vì để như vậy các ngôi sao có độ sáng nhỏ sẽ không lọt vào được trong khung ảnh.
Khi chụp, nên bỏ chế độ flash, ánh sáng sẽ nhận được toàn thể hơn, những vì sao nho nhỏ cũng sẽ được chụp toàn thể ánh sáng.
Một số máy ảnh nếu chụp như vậy sẽ bị rung. Nên chuẩn bị 1 cái chân cho máy ảnh, sau đó hẹn giờ cho nó tự chụp, hình như vậy ảnh sẽ không bị nhòe
Khi chụp qua kính thiên văn, cũng thao tác như vậy(bỏ đèn flash), nhưng tay ta cầm sẽ làm cho hình ảnh nhòe, về vấn đề này mình chưa có cách khắc phục, mình sẽ nghiên cứu và đưa lên sau.
 
#2
Không biết máy ảnh du lịch có chỉnh được các thông số không vì khi chụp ảnh thiên văn các thông số khá quan trọng : ISO, độ mở ống kính, độ phơi sáng.

CLB mình có một số "chuyên gia" chụp ảnh thiên văn tiếc là các bạn vì một số lý do chưa vào viết bài cho anh em tham khảo.
 

haianh_zeee

Thành Viên CLB Thiên Văn Nghiệp Dư TPHCM - HAAC
#4
sao chúng ta kô dùng Zoom mà chụp nhỉ
máy ảnh KTS có Zoom quang học cơ mà
mà nếu chụp bằng KTV thì nên cố gắng nhắm cho kô bị rung, mở chế độ tự động minh chỉ việc canh chống rung là đc chứ gì!!!!!!
 

Jupiter

Moderator
#5
Em đã thử mọi chức năng của máy rồi. Nếu chống rung phải có đèn flash, mà đèn này lại chắn mất ánh sáng của các ngôi sao. Nếu bỏ đèn flash, các ngôi sao vẫn lọt được vào ống kính với độ sáng tương đối, nhưng lại bị rung. Theo haianh_zeee em thử rồi, nhưng không đạt chất lượng.
 

AstroBoys

Thành Viên CLB Thiên Văn Nghiệp Dư TPHCM - HAAC
#6
May' em nhi`n con` ko thay' sao nua~ lay ji` ma` chup !!
T_T bu`n ghe^
 

haianh_zeee

Thành Viên CLB Thiên Văn Nghiệp Dư TPHCM - HAAC
#7
vậy thì phải có cái đế gòi .nếu kô có cái đế chúng ta có thể dùng vật dụng khác để tì tay làm cho tay phải có chỗ dựa vững chắc tay sẽ kô bị rung
 
U

uriushi_maro

Guest
#8
em lại post bài giúp anh Orion nhé
-----------------------------------
Tin mừng tin mừng !
Ori vừa mới thử nghiệm điều này: Liệu với một máy ảnh compact mini du lịch với các thông số rất bình thường liệu có thể chụp được các chòm sao không ? Câu trả lời là rất tốt :) .
Nhiều bạn than rằng mình có máy chụp ảnh số nhưng hoàn toàn không thể bắt được ảnh các chòm sao vì lí do các thông số máy quá thấp. Nhất là thời gian cho phép mở màn trập tối đa chỉ vẻn vẹn là 1-2s, zoom thì thấp, ISO cũng thấp …
Và mình đã tiến hành thử nghiệm, chưa mượn được một máy mini compact thực sự để thử nhưng với máy mình là S2 IS của Canon, mình đã chọn các thông số thấp nhất để giả lập một máy mini mà mình nghĩ rằng các máy thời trang thời nay đều dư khả năng đáp ứng.
Mình tiến hành chụp 15 bức ảnh với cùng góc độ về chòm Orion với các thông số sau:
- Thời gian chụp : 1s
- Zoom : chỉ gần 2x
- ISO thấp nhất : 50
- Độ mở F bình thường : 3.2
Sau đó mình dùng phần mềm (cụ thể là PS) để kết hợp 15 bức ảnh ấy làm một và kết quả rất khả quan ! Sau thêm một vài bước chân chỉnh màu sắc nữa đã có kết quả sau đây:
Đây là một trong 15 bức ảnh, ảnh đơn với thời gian chụp 1s, kết quả thực sự tệ, hầu như không thấy được gì, nếu nhìn kĩ có thể thấy các sao chính nhưng rất rất mờ:

đây là bức ảnh kết hợp, chấp nhận được phải không nào?

Ảnh fullsize: http://img.photobucket.com/albums/v216/orion_don/orionfrom15image.jpg
Vậy là các bạn có máy mini compact nếu thích chụp chòm sao thì cứ an tâm, máy bạn hoàn toàn có khả năng đáp ứng đó. Hiện mình chưa có thời gian, khoảng 2 tuần nữa sau thi mình sẽ viết các bài hướng dẫn cụ thể về kĩ thuật chụp ảnh và các bước xử lí ảnh hậu kì bằng PS. :)
 

muahoanang

Thành Viên CLB Thiên Văn Nghiệp Dư TPHCM - HAAC
#9
hay quá,nhưng mình ko biết xử lý bằng PS.có bí kíp gì chỉ giáo với nha
 

Symmetry

Quản Lý Cao Cấp
#10
Hehe bác Orion dùng con canon S2 nên mới cho chỉnh speed xuống 1s và iso 50, mấy con compact camera tàng tàng đâu cho chỉnh như thế ;).

Chụp bầu trời phải lấy nét manual, cái này cũng kì công phết ;).
 

Crux

Thành Viên CLB Thiên Văn Nghiệp Dư TPHCM - HAAC
#13
Topic này hay ghê! Mình cũng muốn chụp nhưng chưa biết để thông số thế nào?

Kô biết các bạn có thể làm một bài hướng dẫn cụ thể được kô?
Bài hướng dẫn của bạn orion rất hay. Để mình thử xem. Thanks.
 
#14
Hôm nay luna có gặp 1 anh trong cùng công ty có sở thích chụp ảnh chuyên nghiệp và cũng học được 1 số cái hay. Tuần sau sẽ vác máy sang nhờ ảnh giúp 1 số kỹ năng. Về vấn đề chụp ảnh các thiên thể và các sao Luna lúc đầu mới mua máy ảnh về ko biết gì cả. Thế là phone ngay cho em orion để học hỏi bí kíp nhập môn. Em ấy chỉ cho vài chiêu và thế là chụp đến bây giờ, nhưng cũng chưa tiến bộ lắm. Mình xin mạn phép chia sẽ 1 ít kỹ năng chụp ảnh mà mình có đến giờ (các bạn đừng cười nhé).
- Máy ảnh khi chụp thiên thể hoặc các sao lúc nào luna cũng xách theo chân đế. Tuy nhiên, như hôm quan sát ngày 15-3, do cũng gấp gáp đi và không định dùng máy ảnh chụp thiên thể mà chỉ định chụp người nên luna không mang chân máy theo. Để chụp được mặt trăng với zoom 12x, Luna đặt máy lên 1 cái bục (cụ thể là kính thiên văn, chỉ cần bờ tường hoặc gì đấy cũng được) để máy ảnh không bị rung.
- Đối với mặt trăng và những sao sáng, thời gian phơi sáng luna thấy là dưới 6s, để nhiều là bị chạy. Tuy nhiên, với những sao mờ như các cụm sao mở, cancer, tóc bà chẳng hạn, lu để phơi sáng hết cỡ là 15s cũng không xi nhê gì cả mà thấy rất rõ.
- Khi chụp hình, lu không chụp 1 tấm mà chụp nhiều tấm với nhiều thông số sau đó so sánh. Không so sánh trên LCD của máy ảnh vì nó không được trung thực lắm mà đưa lên máy tính để xem.
- Lu thích dùng ISO 400 hơn là 800 (có thể do S5 bị nhiễu nhiều) trong trường hợp chọn tăng khẩu độ hoặc tăng thời gian phơi sáng được.

Các thông số lu hay dùng khi chụp là:
- ISO: đối với chụp mặt trăng, ISO hay dùng là 100, tối đa là 200. Đối với chụp các chòm sao, cụm sao: ISO lu hay dùng là 400, 800
- Thời gian phơi sáng: Đối với mặt trăng: thời gian phơi sáng là khoảng 1/60-80 thì phải, đôi khi giảm đến 1/125. Đối với các chòm sao, thời gian phơi sáng từ 1s - 15s tùy vào thực tế, cứ thử dần dần xem thấy thông số nào hợp lý. 15s đối với những sao sáng sẽ bị chạy kéo thành vệt ngắn.
- Khẩu độ: đối với mặt trăng thường là dùng 7.2 hoặc 8.0, đối với các chòm sao thì lu thường dùng khẩu độ 3.2 hoặc thấp hơn.
- MF (chẳng biết gọi là gì nữa): chỉnh đến vô cực luôn (ngắm ở vô cực)
 
#16
Ðề: Cách chụp quang cảnh sao trực tiếp bằng máy kĩ thuật số.

CHỤP ẢNH THIÊN VĂN BẰNG MÁY ẢNH SỐ PHỔ THÔNG
Nguyễn Đình Đôn

Nói đến Thiên văn điều đầu tiên người ta thường nghĩ đến một là bầu trời đầy sao với vẻ đẹp huyền diệu của nó, thuộc về một phần thú vị và dễ tiếp cận – Thiên văn quan sát. Các nhà thiên văn từ xa xưa đã quan sát từ “dụng cụ” thô sơ nhất là mắt thường, cho đến nay các thiết bị hỗ trợ quan sát đã rất hiện đại, và không chỉ dừng lại ở quan sát, con người còn tìm cách ghi lại những hình ảnh quan sát được với nhiều mục đích như nghiên cứu, phân tích … hay chỉ đơn giản là một thể loại ảnh nghệ thuật.Với nhu cầu ấy “Nhiếp ảnh thiên văn” ra đời và đã có những bước tiến dài với công nghệ hiên đại. Ngày nay nhiếp ảnh thiên văn không còn là việc riêng của những nhà thiên văn chuyên nghiệp, khắp nơi trên thế giới những bức ảnh của cộng đồng thiên văn nghiệp dư đã tích cực đóng góp vào kho tàng ảnh thiên văn thế giới, đôi khi là những cống hiến quan trọng cho việc tìm ra một thiên thể mới. Cũng với chủ đề nhiếp ảnh thiên văn, ở bài viết này mình sẽ hướng dẫn các bạn những bước cơ bản để tự tay mình ghi một bức ảnh thiên văn đơn giản bằng một thiết bị không xa lạ và không quá đắt hiện nay – Máy ảnh số phổ phông.
 
#17
Ðề: Cách chụp quang cảnh sao trực tiếp bằng máy kĩ thuật số.

Đôi điều cơ bản về máy ảnh số - Tính năng và thông số:
Có lẽ chúng ta đều quen thuộc với máy ảnh số, nhất là trào lưu máy ảnh số ngày nay làm máy ảnh phim cổ điển đang dần mất vị thế. Để sở hữu được một máy ảnh số không còn là điều quá khó khăn vì với công nghệ hiện đại nhà sản xuất đang từng bước tìm cách hạ giá thành trong khi các tính năng máy ngày càng mạnh. Chỉ trong vòng 2-3 năm nay có thể nhận thấy rõ rệt sự cãi thiện đáng kể của máy ảnh số từ loại compact ngắm chụp (point and shot) thông thường cho đến các máy bán chuyên và chuyên, các thông số mạnh hữu ích cho chúng ta ghi một bức ảnh thiên văn đẹp mà không mất nhiều công sức.

Vậy máy ảnh số hoạt động ra sao, mình xin nói sơ qua để các bạn dễ tiếp cận hơn. Máy ảnh nói đơn giản là một thiết bị ghi hình bằng cách tiếp nhận ánh sáng qua một hệ thấu kính và thể hiện nó lên một phim ảnh có tác dụng ghi nhớ lại hình ảnh này, về cấu tạo bạn có thể dễ dàng tìm đọc các tài liệu (ví dụ SGK vật lý 12). Máy ảnh số là sự thay đổi từ việc dùng phim ảnh để ghi nhận hình ảnh sang dùng chip điện tử có khả năng cảm biến ánh sáng. Có 2 loại chip thông dụng hiện nay là CCD và CMOS với những ưu khuyết khác nhau, tùy vào mục đích mà nhà sản xuất sử dụng chọn loại chip nào. Đa số các máy ảnh số compact ngày nay sử dụng chip CCD.

Thị trường máy ảnh số hiện nay rất đa dạng, có thể tam chia ra các loại sau:

- Máy chuyên nghiệp:
Thân máy khá đồ sộ vì mục đích đi sâu vào tính năng hơn thẩm mĩ. Máy này có đặc điểm sở hữu những tính năng và thông số rất mạnh và tốt. Hai đặc điểm nổi trội khác là ống kính của máy rời với thân và có thể thay đổi được, máy sử thường sử dụng chip CMOS với kích thước lớn đúng chuẩn của phim ảnh 35mm do đó các ống kính của máy này rất giống với máy ảnh phim cổ điển. Đặc điểm ống kính rời rất thuận tiện cho việc nhiếp ảnh thiên văn khá chuyên nghiệp vì ta có thể dễ dàng dùng kính thiên văn thay cho một ống kính cực mạnh. Điểm yếu duy nhất của dòng máy này là giá thành rất đắt.



- Máy compact ngắm chụp P&S: Rất đa dạng về mẫu mã và giá thành, với mục đích nhiếp ảnh thiên văn ta tạm chia thành hai loại:
+ Loại compact mini: Loại này đặc điểm thân máy rất nhỏ gọn và thiên về tính thẩm mĩ, cũng chính vì vậy tính năng của nó sẽ trở nên thua kém, thiếu nhiều chế độ chỉnh tay cần thiết cho ảnh thiên văn. Tuy nhiên dạo gần đây các máy này thường được thừa hưởng nhiều công nghệ mới từ bậc “đàn anh” là dòng máy chuyên. Máy sử dụng ống kính liền thân và chip CCD 6mm thông dụng.


+ Loại compact “hạng nặng”: Tuy vẫn giữ tính thẩm mĩ nhưng trong vẻ ngoài “hầm hố” hơn loại máy thời trang, đôi khi dễ gây lầm lẫn với một máy chuyên nghiệp.Về tính năng và thông số loại máy này có thể xếp vào giữa dòng chuyên và nghiệp dư, giống như một loại bán chuyên, chỉ thua kém dòng chuyên một ít. Đặc biệt với trào lưu “Siêu zoom” đang nóng, dòng máy này thường sở hữu một ống kính liền thân rất mạnh không thua kém những ống kính rời đồ sộ đắt tiền của dòng chuyên, nhưng do sử dụng chuẩn CCD 6mm nên các ống kính này trở nên gọn gàng. Với nhu cầu nhiếp ảnh thiên văn, so về thông số - tính năng và giá cả thì dòng máy này rất thích hợp với chúng ta.


Các thông số cơ bản của máy ảnh số:
Có hai thông số cơ bản tối quan trọng ta cần chú ý đến đầu tiên trong nhiếp ảnh thiên văn đó là: Thời gian phơi sáng (Exposure time - EXP), độ nhạy sáng ISO. Các thông số còn lại thuộc về ống kính máy như Khẩu đổ (F), Tiêu cự (Focus), Độ zoom (Focal Length)
- Thời gian phơi sáng (tốc độ chụp): Thông số này liên quan đến hoạt động của màn trập (cửa chắn sáng) của ống kính máy ảnh. Theo nguyên tắc buồng tối, phim của máy ảnh phải được giữ trong thân máy hoàn toàn tối và chỉ nhận được ánh sáng trong tích tắc thời điểm ta bấm chụp do cửa trập mở ra rồi đóng lại. Đối với cảm biến sáng thì có chút khác biệt, cửa trập này sẽ mở ra lúc ta mở máy để thu nhận hình ảnh giúp ta có thể ngắm qua màn hình LCD, nhưng lúc ta bấm máy thì nguyên tác buồng tối vẫn được sử dụng, cửa trập mở ra rồi đóng lại trong khoảng thời gian cảm biến sáng làm công việc ghi nhận hình. Chính thời gian giữa lần mở ra và đóng lại của cửa trập gọi là thời gian phơi sáng của cảm biến. Việc lựa chọn thông số này phụ thuộc vào nguồn ánh sáng ta chụp mạnh hay yếu, chuyển động hay không. Dãy thời gian này đa dạng từ 1/8000s (có thể nhanh hơn) (1/8000s chụp được viên đạn bay ra từ nòng súng) cho đến vô cực. Dãy thông số này rộng hay hẹp là tùy vào từng máy, thường các máy compact bị giới hạn thời gian phơi sáng tối đa bởi nhà sản xuất ví dụ: 2s, 4s, 15s (máy canon), 30s (máy sony), 60s (máy panasonic) ... đó là một bất lợi cho chúng ta vì nhiếp ảnh thiên văn ta thường chỉ chú ý đến những thơi gian phơi sáng chậm. Để dễ hiểu, với cùng một hình ảnh, giữ nguyên các thông số còn lại, chụp với tốc độ chậm ảnh sẽ sáng hơn (nhiều ánh sáng vào CCD hơn) so với tốc độ nhanh nhưng ảnh dễ bị rung mờ hơn và ngược lại.

- Độ nhạy sáng – ISO: Thông số này liên quan đến mức hoạt động của chip nhạy sáng, ISO càng cao thì khả năng nhận ánh sáng của chip càng lớn trong cùng một khoảng thời gian phơi sáng. Dãy ISO rộng hay hẹp cũng tùy thuộc từng máy (ISO 50, 100, 200 … 6400). Ví dụ chụp cùng một vật thể, cùng một tốc độ chụp nhưng ảnh có ISO 200 sẽ sáng gấp 2 lần so với ISO 100 nhưng đồng thời mức nhiễu ảnh (Noise) cũng tăng lên và ngược lại.

- Giữa EXP và ISO có liên quan mật thiết đến nhau, tùy từng điều kiện ánh sáng, thời tiết mà lựa chọn 2 thông số này sao cho phù hợp. Với chụp tốc độ càng chậm (EXP lớn) các ánh sao sẽ hiện lên càng rõ, chi tiết cả ánh sao mờ thậm chí mắt thường khó thấy được vì tất cả các ánh sáng đến đều được CCD thu thập trong thời gian cửa trập mở. Tuy nhiên ảnh sẽ dễ nhòe khi có các rung động nhỏ do gió và ảnh hưởng lớn nhất là khi phơi sáng quá lâu chuyển động của các sao do nhật động sẽ làm các chấm sao kéo thành một vệt, điều này càng rõ khi zoom càng lớn và vô tình tạo nên một giới hạn phơi sáng cho từng độ zoom (>> Giới hạn tham khảo: 4s – 10x, 8s – 8x, 15s – 5x, 30s – 2.5x). ISO càng cao ảnh càng sáng nhưng nhiễu càng nhiều, tùy vào máy cũng sẽ tồn tại một giới hạn ISO mà ở đó ảnh sẽ không dùng được vì ta sẽ không nhận ra đâu là nhiễu và đâu là sao. Bạn nên có một buổi chụp thử nghiệm xem như thực tập để kiểm với vài vùng sao sáng dễ định vị để biết cách chọn EXP-ISO sao cho ảnh đạt độ sáng và chi tiết tối ưu nhất. Công thức sau có thể giúp bạn: Tỉ số độ sáng và chi tiết giữa hai bức ảnh khác thông số = (EXP 1 / EXP 2) x (ISO 1 / ISO 2). Zoom thấp ISO sẽ ảnh hưởng đến chất lượng ảnh nhiều hơn EXP và ngược lại.

- Độ zoom (độ dài tiêu cự): Là độ phóng đại của bức ảnh, tiêu cự càng dài hình ảnh chụp được càng được “kéo lại gần”, dãy tiêu cự máy compact thường từ 6mm đến một giới hạn nào đó, nhà sản xuất thường quy nó về tiêu cự của máy chuẩn 35mm. Ví dụ dãy 6mm-72mm của một máy compact (đó là khoảng chạy thực của ống kính) được ghi thành 36mm-432mm tương đương zoom 12x. Khi độ dài tiêu cự được ghi đơn giản hóa gọi là độ zoom, nó biểu thị hình ảnh được phóng lên bao nhiêu lần. Các máy compact phổ biến zoom 3-4x. Zoom = f chụp / f chuẩn (f chuẩn của máy compact thường là 6mm thực hay 35mm khi đổi sang chuẩn máy phim 35). Zoom cao hỗ trợ lớn cho việc chụp các thiên thể nhỏ như đĩa mặt trăng, tinh vân …

- Tiêu cự: Rất quan trọng trong nhiếp ảnh với khả năng tùy biến của nó, nhưng với nhiếp ảnh thiên văn ta chỉ dùng tiêu cự ở vô cực (focus infinity), tùy loại máy compact mà thông số này có thể chuyển về chỉnh tay hoặc chỉ tự động.
- Khẩu độ: Độ mở lớn hay nhỏ của ống kính lúc tiếp nhận ánh sáng. Độ mở và chiều sâu bức ảnh có liên quan đến nhau nhưng chúng ta sẽ không đề cập đến vì trong nhiếp ảnh thiên văn ta thường dùng độ mở lớn nhất và nhỏ nhất. Thông số F càng nhỏ thì độ mở càng lớn . Dãy F ví dụ F2.8, F3.2 …. , F16.
- Nhiễu ảnh (noise) không phải là một thông số nhưng là một điểm đáng chú ý trong nhiếp ảnh thiên văn. Tùy vào chất lượng chip cảm biến của máy mà độ nhiễu này nhiều hay ít khi nâng lên các ISO cao. Lưu ý cùng một mức ISO nhưng độ nhiễu giữa hai máy khác loại cũng khác nhau rõ rệt. Nhiễu ISO càng khi tăng ISO, những nơi vùng ảnh mờ tối (nhiếp ảnh thiên văn thường xuyên gặp) nhiều nhiễu hơn, và nó cũng tăng khi chip cảm biến hoạt động càng lâu do nhiệt. Nhiễu có nhiều dạng, phổ biến là lấm chấm màu khắp bức ảnh, điều này đặc biệt ảnh hưởng khi chúng ta ghi hình những ánh sao
 
#18
Ðề: Cách chụp quang cảnh sao trực tiếp bằng máy kĩ thuật số.

Chúng ta sẽ chụp ảnh thiên văn như thế nào?

Sau khi tìm hiểu về máy ảnh, tiếp theo mình sẽ hướng dẫn các bạn từng bước thao tác và mẹo nhỏ để cho ra một bức ảnh thiên văn đẹp. Với bầu trời, có rất nhiều thiên thể chúng ta có thể quan sát được bằng mắt thường hay có thiết bị quan sát như ống nhòm và kính thiên văn.Tương tự như vậy mình tạm chia thành hai phần: Chụp ảnh thiên văn chỉ với máy ảnh và ghi hình các đối tượng nhỏ qua kính thiên văn.
Vài lưu ý trước khi bắt đầu:

- Thời tiết ảnh hưởng rất lớn đến kết quả bức ảnh của bạn, hãy chọn một đêm trời thực sự trong, các ánh sao sáng rõ và không có sương mù, điều ấy sẽ giúp phát huy tối đa những thông số của máy. Trời lặng gió là một yếu tố quan trọng, dù tời tiết đẹp nhưng những rung động dù rất nhỏ do gió chắc chắn sẽ làm hỏng bức ảnh.
- Chọn một vị trí thật tốt để bắt đầu, dĩ nhiên nơi nào quan sát thiên văn tốt thì cũng phù hợp cho nhiếp ảnh, đặc biệt càng giảm được sự ô nhiễm ánh sáng từ đô thị càng tốt, miền quê là một sự lựa chọn.
- Giữ ấm cho chính bạn với áo khoác và nón vì việc nhiếp ảnh thiên văn có thể kéo dài.
- Nhớ sạc pin đầy nếu bạn không muốn công việc bị gián đoạn, việc chụp ảnh thiên văn làm máy mau hết pin vì CCD và màn hình LCD phải làm việc nhiều.
- Chuẩn bị một phụ kiện quan trọng cho máy ảnh là đế ba chân (Tripod), có thể là loại lớn hoặc loại kiềng chân ba du lịch nhỏ gọn (mini tripod). Tập sử dụng loại chân đế mà bạn dùng thật thành thạo.



- Tuyệt đối không hướng máy ở trạng thái mở vào nguồn sáng mạnh như mặt trời khi chưa có sự chuẩn bị.
 
#19
Ðề: Cách chụp quang cảnh sao trực tiếp bằng máy kĩ thuật số.

1. Chụp ảnh thiên văn chỉ với máy ảnh:

Chỉ với chiếc máy ảnh compact trong tay bạn có thể chụp được đối tượng cơ bản là quang cảnh chung bầu trời mà bạn nhìn thấy bằng mắt thường hay từng chòm sao riêng biệt mà bạn đã định vị được từ trước. Nếu máy sở hữu một ống kính mạnh thì đối tượng chụp đa dạng hơn như tinh vân, sao chổi sáng, mặt trăng hay thậm chí là … mặt trời.

- Chụp quang cảnh trời sao và chòm sao:

Chọn vị trí và thời điểm thích hợp để vùng sao hoặc chòm sao mà bạn muốn ghi hình rõ nhất, chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng với máy ảnh gắn trên chân đế và bắt đầu.

+ Máy ảnh số cho phép chế độ chỉnh tay:
. Gắn máy vào chân đế và hướng về đối tượng.
. Xoay bánh xe hoặc nút chọn sang chế độ menu (thường kí hiệu là M), tùy vào loại máy mà menu sẽ sắp xếp khác nhau nhưng sẽ có những thông số sau: Time Exp, ISO, F. Với thời gian phơi sáng EXP và ISO bạn hãy chọn sao cho thật hợp lý, hãy tham khảo mối liên hệ giữa ISO và EXP ở phần trên. Chọn F nhỏ nhất (ống kính mở lớn nhất)
. Định vị vùng sao cần chụp thật chính xác bằng cách chụp nhiều bức ảnh định vị rồi chuẩn định vị đối tượng, việc này tương đối dễ dàng hơn so với máy chỉ có chế độ tự động.
. Với một đối tượng hãy giữ nguyên vị trí máy và ghi nhiều bức ảnh với những thông số khác nhau để làm ảnh thô chuẩn bị cho khâu hậu kì. Vì sao phải ghi các bức ảnh với thông số khác nhau? Lý do để hạn chế lí do nhiễu ISO. Ví dụ: Mình chụp chòm sao Orion, bấm máy tổng cộng 4 bức ISO200 và 2 bức ISO400 (tất cả đều là EXP 15s) rồi thử nghiệm:
- Ghép 2 bức ISO400 (EXP=2x15=30s): Độ sáng, chi tiết, màu quang phổ tăng lên nhưng nhiễu cao cũng … gần như gấp đôi.
- Ghép 4 bức ISO200 (EXP=4x15=60s – độ sáng ~ 2 bức ISO400 trên): Độ sáng, chi tiết tốt, nhiễu ít nhưng màu quang phổ không rõ, các vì sao chỉ là trắng hoặc trắng xanh.
- Ghép 1 bức ISO400, 2 bức ISO200 (độ sáng tương đương 2 bức trên): Độ sáng, chi tiết rất tốt, nhiễu hơi tăng nhưng có thể cân chỉnh lai, màu quang phổ sao được giữ tốt.

Kết hợp 2 bức ảnh khác thông để chúng bù trừ những khuyết điểm cho nhau. Tuy nhiên việc này cần linh động trong nhiều trường hợp, thử nghiệm ghép các bức ảnh nguồn sao cho thấy hiệu quả nhất.
>> Thông số tham khảo: 8-30s , ISO 100 – 800 , zoom 1- 3x , F min (vd F2.8).


Ảnh chụp Tam Giác mùa Đông bằng máy Canon S2IS:EXP 15s - ISO 400 - F2.7 - 1x

+ Máy ảnh số chỉ có chế độ tự động:
. Với loại máy này ta không thể tùy biến các thông số, tuy nhiên đa số các máy đều hỗ trợ một chế độ chụp tự động Quang cảnh tối (Nightmode), chế độ này khá giống với những gì ta cần vì dùng để chụp cảnh tối mà không có đèn flash (Nếu flash mở hãy tắt nó đi), Exp và ISO sẽ tự set ở mức cao (thường exp từ 1-2s) và tiêu cự sẽ set vô cực. Nếu không có chế độ này bạn hãy thử với chế độ chụp phong cảnh (Landscape).
. Tiếp theo hãy định vị những gì bạn định chụp, tất nhiên nhìn qua LCD chỉ là một màu đen nên sẽ hơi khó khăn cho việc định vị. Một mẹo là sau khi bấm thử một bức ảnh bạn hãy xem thật kĩ những gì bạn chụp có trong ảnh hay không, hãy dùng những sao sáng nhất làm mốc, những ánh sao xuất hiện trong ảnh sẽ rất mờ nhưng bạn đừng vội thất vọng, ta sẽ giải quyết nó ở khâu hậu kì.
. Sau khi định vị chính xác vùng sao bạn hãy giữ nguyên vị trí máy và ghi một loạt các ảnh giống nhau (từ 10 – 30 bức) làm ảnh thô để sử dụng trong phần hậu kì.
. Lưu ý bạn phải chắc ràng những gì bạn chụp được phải xuất hiện trong bức ảnh thô cho dù mờ nhưng không bị nhòe do sai tiêu cự hoặc rung. Việc đánh lừa máy để nó chỉ lấy nét ở vô cực là điều tiên quyết, nếu máy vẫn tự động lấy nét bạn đừng nên phí sức.


Chòm Orion ghép chồng từ 15 ảnh, mỗi ảnh EXP 1s - ISO50 – F3.2 – zoom 2x

- Chụp mặt trăng:

+ Máy ảnh số cho phép chế độ chỉnh tay:
Chụp chi tiết bề mặt: Do đặc điểm ánh sáng mặt trăng khá mạnh nên ta thường chụp với tốc độ nhỏ hơn 1/60s để bề mặt mặt trăng không bị lóa sáng, tốc độ chậm nhất cho phép bạn không phải dùng chân đế mà có thể cầm máy chụp trực tiếp.
. Chuyển về chế độ M, chọn thông số ISO và F nhỏ nhất, Tùy vào cường độ ánh sáng của pha mặt trăng lúc chụp bạn hãy chọn sao cho tốc độ chụp vừa đủ để thấy rõ bề mặt.
. Chọn zoom lớn nhất của máy, vì tốc độ chụp nhanh nên bạn đừng lo ảnh bị nhòe. Với zoom ~10x mặt trăng sẽ trong như bạn nhìn qua ống nhòm.
>> Thông số tham khảo:1/500-1/100s, ISO min, F min, zoom max


Ảnh chụp nguyệt thực bằng máy Canon S2 IS: EXP 1/500s - ISO 50 – F3.5 – zoom 12x


Trăng rằm: Máy Canon S5 IS - EXP 1/160s – ISO 100 – F4.5 – zoom 12x

Chụp vùng ánh sáng tro: Để vùng này xuất hiện trong ảnh bạn thực hiện như trên nhưng phải dùng đến chân đế. Hạ tốc độ chụp xuống vừa đủ để vùng này xuất hiện, tuy nhiên bạn sẽ không thấy được bề mặt mặt trăng vì bị lóa sáng.
>> Thông số tham khảo:2-5s, ISO50-80, F min, zoom tùy ý


Mặt trăng và Sao Kim: Máy Canon S2 IS - EXP 4s – ISO 50 – F3.5 – zoom 5x

+ Máy ảnh số chỉ có chế độ tự động:
Loại máy này thường chỉ hỗ trở zoom 3x nên khó chụp được bề mặt. Tuy nhiên bạn có thể dùng chế độ Nightmode, Landscape hoặc Firework (chụp pháo hoa) để chụp trăng cùng cảnh vật, nếu may mắn bạn có thể thấy được ánh sáng tro. Hãy thử nghiệm xem chế độ nào phù hợp với máy nhưng nhớ rằng phải tắt đèn flash.

- Chụp mặt trời:
Ghi hình mặt trời là một công việc nguy hiểm cho mắt bạn và cho cả máy ảnh nếu không thực hiện đúng cách, bạn hãy đọc kĩ trước khi thực hiện nhé. Lưu ý không được nhìn trực tiếp vào mặt trời. Không để máy ở chế độ mở hướng về mặt trời khi chưa chuẩn bị. Chỉ thực hiện chụp khi mặt trời cách chân trời <5 độ và không hề gây chói với mắt. Chỉ kéo dài việc ghi hình nhiều nhất 30s.

+ Máy ảnh số cho phép chế độ chỉnh tay:
. Để tránh hỏng máy bạn hãy thực hiện việc sau đây trước: Cách 1: Chuyển về chế độ M, chọn thông số EXP nhanh nhất có thể (ví dụ 1/2000s), chọn F lớn nhất (ống kính mở nhỏ nhất) ví dụ F8, ISO nhỏ nhất rồi mới hướng máy về mặt trời và thực hiện chụp, nếu ảnh quá tối hãy nhích EXP lên từ từ nhưng tuyệt đối không thay đổi F. Cách 2: Chuyển về chế độ Ưu tiên khẩu độ (Av hoặc F), chọn F và ISO như trên, máy sẽ tự động chọn tốc độ tối ưu giúp bạn.
. Do chụp tốc độ nhanh nên bạn không cần dùng đến chân đế.
>> Thông số tham khảo: EXP min, ISO min, F max (vd F8), zoom tùy ý.


Ảnh bình mình :Máy Canon XS 100 IS - EXP 1/100s – ISO 200 – F8 – zoom 10x

+ Máy ảnh số chỉ có chế độ tự động:
. Bạn có thể dùng chế độ Auto hoặc Thể thao (Sport) để máy tăng lên tốc độ nhanh nhất có thể. Lưu ý chỉ chụp khi ánh sáng mặt trời không đủ gây chói mắt.

- Chụp tinh vân – sao chổi:

+ Máy ảnh số cho phép chế độ chỉnh tay:
. Tinh vân và các đối tượng tối khác của bầu trời là một đối tượng thú vị của nhiếp ảnh thiên văn. Sự đa dạng và phong phú của chúng thách thức bất kì các camera nào từ phổ thông cho đến chuyên nghiệp. Với máy ảnh số phổ thông, chúng ta có thể tiếp cận được các tinh vân hoặc sao chổi tương đối sáng có thể nhìn được bằng mắt thường hoặc qua ống nhòm, tuy nhiên đây là một công việc khó khăn và tỉ mẫn đòi hỏi bạn phải có tính kiên trì. Vì sao lại khó khăn ? Hãy tưởng tượng ta phải ghi hình một đối tượng mà xác định bằng mắt thường hay thậm chí phải dùng ống nhòm đã khó, chỉ biết hướng của nó, những gì hiện trên màn hình LCD của máy ảnh chỉ là một màu đen khi ta thực hiện định vị…vậy làm sao để xác định đúng hướng ? Ta dùng một cách tuy chậm nhưng chắc, đó là cách ghi liên tiếp các bức ảnh chụp bỏ mà mình gọi là các bức “ảnh định vị”, trước hết dùng zoom nhỏ nhất với góc rộng nhất để các vì sáng gọi nôm na là “sao dẫn đường” nằm gọn trong ảnh. Từ đó ta sẽ ước lượng để cố gắng xoay máy ảnh hướng sao cho đối tượng cần ghi hình nằm ngay giữa của ảnh định vị, việc này nói thì dễ nhưng thực hiện rất lâu và cần kiên nhẫn nhất. Sau khi đối tượng đã chính xác ngay giữa, ta mới thực hiện zoom vào, mỗi bước nhích zoom cần phải kiểm tra bằng một bức ảnh xem đối tượng có lệch hay không, nếu lệch cần nhanh chóng chỉnh lại rồi mới tiến gần thêm, tránh hấp tấp có thể làm tiêu tan công sức từ đầu. Khi đến được zoom lớn nhất (ví dụ 12x) bạn phải nhanh nhanh tiến hành ghi hình với các thông số tốt. Việc bấm máy ghi hình cần thật cẩn thận, chỉ làm lệch vị trí hiện tại của máy một chút là xem như ta phải làm lại từ đầu, bạn đừng mong sẽ định vị lại được đối tượng khi ở độ zoom cao. Cách trên cũng có thể áp dụng cho các chòm sao mờ.
. Hoàn thành việc định vị hãy ghi một loạt ảnh với nhiều thông số khác nhau làm ảnh thô chuẩn bị cho hậu kì. Thông số lựa chọn khá giống với chụp chòm sao.
>> Thông số tham khảo: 15-60s, ISO200-800, F min, zoom > 3x


Tinh vân M45 (Pleiades): Máy Canon S2 IS – Ghép chồng 2 bức ISO 400
+ 1 bức ISO 200 + lọc nhiễu, EXP 15s – F 3.5 – zoom 12x


Sao chổi Holmes: Máy Canon S2 IS – EXP 15s – ISO 400 – F3.5 – zoom 12x

- Chụp sao băng: Thể loại này khó thực hiện với các máy dòng compact nên mình chỉ nói sơ qua. Do đặc điểm của sao băng hiếm khi xuất hiện và chỉ thoáng qua thường trong vài phần giây nên thời điểm tốt nhất là cực điểm của môt trận mưa sao băng, khi tần số xuất hiện sao băng ở một vùng trời lên đến một hay vài phút. Các máy chuyên nghiệp có khả năng set time Exp menu nên thường được chọn từ 1-10 phút với ống kính mở nhỏ và ISO thấp để hạn chế cháy ảnh hoặc nhòa sáng. Ống kính thường dùng là ống kính có trường rộng để thấy được một khoảng trời rộng hơn. Một yếu tố không kém quan trọng đó là may mắn!
 
#20
Ðề: Cách chụp quang cảnh sao trực tiếp bằng máy kĩ thuật số.

2.Chụp bằng máy ảnh qua kính thiên văn:

- Chụp trực tiếp qua thị kính:

Nghe qua có vẻ ngớ ngẩn nhưng đây là cách chụp đơn giản nhưng hiệu quả và được sử dụng khá nhiều.
. Nguyên tắc rất đơn giản là sau khi bạn định vị đối tượng thành công qua kính thiên văn bạn cầm máy “dí” vào thị kính để chụp. Lấy nét vô cực hoặc dùng chế độ landscape.
. Thao tác: một tay cầm thân máy giữ lấy nút chụp, một tay giữ hờ ống kính máy. Tuyệt đối không chạm vào thị kính thiên văn. Xoay chuyển máy nhẹ nhàng cho đến khi thấy đối tượng, đừng vội thất vọng khi lúc đầu đối tượng chưa hiện ra do ống kính chưa thẳng hàng với thị kính.
. Các đối tượng chụp dễ nhất là mặt trăng cho đến phức tạp hơn là hành tinh, sao đôi. Các máy compact mini có ống kính nhỏ sẽ lợi thế hơn khi chụp qua thị kính.
>> Thông số tham khảo: Chế độ Lanscape với mặt trăng. Hành tinh, sao đôi – 1-1/30s, ISO 100-400, F min.


Sao Hỏa: Máy Sony P100 – EXP 1/8s – ISO 320 – F 2.8 + KTV 90mm


Mặt trăng qua KTV: Máy Canon Ixus i – EXP 1/20s – ISO 100 – F 2.8 + KTV 90mm

- Chụp bằng mặt trời phương pháp hứng ảnh:

Tương tự như phương pháp nhìn ảnh mặt trời gián tiếp qua kính thiên văn, bạn hãy ghi lại hình đĩa mặt trời được in lên tờ giấy đặt cách thị kính khoảng 20 – 30cm sau khi đã lấy tiêu cự kính (Tham khảo thêm về phương pháp hứng ảnh tại chuyên mục Kiến thức – www.vietastro.org). Cách này giúp bạn có được bức ảnh chi tiết mặt trời (Giao hội, nguyệt thực, vết đen) không kém gì dùng kính lọc và có thể thực hiện khi mặt trời lên cao <10 độ)
. Lấy nét: Đây là điều đặc biệt nhất chỉ có ở cách chụp này vì ta sẽ chuyển về chế độ Chụp tĩnh vật (Macro) thay vì lấy nét ở vô cực, hoàn toàn ngược lại với cách chụp thiên văn thông thường. Mục đích giúp máy có thể lấy nét ở bề mặt tờ giấy hứng ảnh đặt rất gần với ống kính (10 – 20cm)
. Một tay giữ giấy hứng, một tay cầm máy ảnh và thực hiện ghi hình, chú ý giữ cho giấy thẳng góc với ống kính để đĩa mặt trời được tròn.
. Không nên thực hiện ngắm lâu vì có thể cường độ ánh sáng in trên giấy sẽ rất mạnh.


Ảnh mặt trời in trên tờ giấy trắng


Ảnh chụp giao hội giữa Mặt trời và Sao Thủy bằng phương pháp hứng ảnh
Máy Canon S2 IS – EXP 1/800 – ISO 50 – F4 – Focus Macro
 

Top