John Goodricke sinh ra tại Gronigen, trong một gia đình cha là nhà ngoại giao, mẹ là con của một thương nhân Hà Lan. Năm lên 5 tuổi, sau một cơn sốt, Goodricke bị điếc, tuy nhiên, Goodricke đã rèn luyện để có thể hiểu được người khác nói gì qua những cử động của môi. Năm 13 tuổi, Goodrike đủ khả năng đến trường, học cùng những người bình thường khác [2]

Ảnh: John Goodricke (17/09/1764 - 20/04/1786)

Quan sát thiên văn một cách nghiệp dư, tuy nhiên, Goodricke được coi là người đầu tiên ghi nhận và giải thích hiện tượng sao biến quang có chu kỳ [1]. Quan sát sao Algol (beta Persei), Goodrike nhận thấy ngôi sao này thay đổi độ trưng đến hơn 1 cấp với chu kỳ là 68 giờ 50 phút. Trong báo cáo gửi cho Hội hoàng gia Anh năm 1783, Goodricke đã mô tả những quan sát của mình, đồng thời đưa ra hai cách giải thích: (1) sao Algol bị che khuất bởi một thiên thể tối hơn một cách có chu kỳ hoặc (2) trên bề mặt sao Algol có một vùng tối hơn và vùng tối này hướng về Trái Đất một cách có chu kỳ theo chuyển động quay của ngôi sao. Với cách giải thích thứ nhất, Goodricke đã chỉ ra được bản chất của hiện tượng sao biến quang do che khuất (occulting variable star) [2]

Các quan sát và phân tích quang phổ đầu thế kỷ 20 đã cho thấy, Algol thật sự là một hệ 3 ngôi sao, sự biến quang xảy ra do hiện tượng che khuất lẫn nhau của 3 thiên thể này [2]

Ảnh: Hệ sao Algol

Hội hoàng gia Anh đã trao tặng huy chương Godfrey Copley cho Goodricke vì phát hiện trên. Ngày 16/04/1786, Goodricke được kết nạp vào Hội hoàng gia Anh. Tuy nhiên, Goodricke đã qua đời sau đó 4 ngày ở tuổi 21 vì bệnh viêm phổi [1]

Trần Tuấn Tú
Tài liệu tham khảo:
[1] European Space Agency, 2000 - 2007. Today in space history – 20 April,
http://www.esa.int/esaSC/SEMDYH67ESD_index_0.html
[1] Jens Dengler, 08/2003. John Goodricke, The Discovery of the Occultating Variable Stars,
http://www.surveyor.in-berlin.de/himmel/Bios/Goodricke-e.html