Chào các bạn.
Mình là Nguyễn Đình Đôn. Nếu các bạn còn nhớ ! Chúng ta đã gặp nhau trong những trang nhật ký ngắm sao trước đây. Giờ đây mình lại muốn chia sẻ với các bạn cảm giác của mình khi quan sát một đối tượng thiên văn hiếm gặp - Sao chổi 17P - Holmes.

Đêm 08-11-2007 …
Hôm nay là thứ năm mà mình đã được về Bình Dương rồi, sớm hơn một ngày so với mọi tuần vì thứ 6 mình được nghỉ. Về nhà cảm thấy rất vui và thoải mái..
Bây giờ đã gần 0h, cơn buồn ngủ bắt đầu đến. Khi đã chuẩn bị lên giường mình chợt nhớ đến bầu trời, vẫn một thắc mắc quen thuộc : “hôm nay trời có trong không nhỉ ?”, nó buộc mình phải lò mò bước lên sân thượng mở cửa và … Ô ! Bầu trời sao hôm nay đẹp quá, trời trong vắt với muôn vàn tinh tú đang chiếu sáng, có cụm sao mà mình thích nhất của bầu trời mùa Đông : Orion – Gemini – Auriga – Taurus – Canis Major & Minor, Lúc Giác nổi tiếng mùa Đông đó các bạn . Mình chợt nhớ ra thêm một hiện tượng đặc biệt dự định quan sát, đó là sao chổi 17P/Holmes đã gây xôn xao giới thiên văn mấy tuần nay, mình tự hỏi nó có còn đủ sáng để quan sát không, bao nhiêu to mò về Holmes cùng vẻ đẹp kia đã làm cơn buổn ngủ tan biến và đưa mình đến quyết định: Phải làm một đêm quan sát cho ra trò. Vậy là …

Hơn 0h bước sang ngày 9-11, mình đi rửa mặt cho tỉnh táo, khoác áo ấm, đội nón kết cùng các thứ cần thiết khác sẵn sàng trên sân thượng. Mình bỏ quên mắt kính bên chỗ học nên nhìn mắt thường chỉ thấy được các sao sáng, xác định vị trí các chòm chu đáo mình bắt đầu truy tìm sao chổi Holmes bằng ống nhòm. Thông tin cho biết sao chổi đang nằm trong chòm Perseus (Anh Tiên) , mình hướng chính xác về chòm Perseus và … Ô ! Thật là bất ngờ ! Sao chổi Holmes đã hiện lên rất rất rõ qua ống nhòm với ấn tượng đầu tiên là một hình cầu trắng đục có tâm sáng hơn rìa, khá giống như một tinh vân . Hạnh phúc quá, không ngờ còn có thể nhìn thấy rõ vậy, mình gọi điện báo cho mọi người... Mình đứng ngắm nó một hồi thật lâu mới bắt đầu tiến hành chụp ảnh…

Dựng chân máy, chỉnh thông số và hướng máy đúng hướng mình đã ghi lại bức ảnh đầu tiên. Ở ISO 200 trong 15s phơi sáng, Holmes cùng chòm Perseus đã hiện lên rất rõ ràng. Giờ đây Holmes trong như một bộ phận thuộc chòm Perseus, hai sao Mirfar và Delta Persei tạo với Holmes thành một tam giác rất đẹp.

Mình xoay lại hướng máy, chỉnh zoom về 1x để thu toàn cảnh vùng trời này, trong ảnh các bạn có thể thấy rõ chòm Perseus, một phần của Auriga (Mục Phu) là sao Capella sáng rực phía bên phải. Ở độ phóng đại thấp trong Holmes như một ngôi sao mới vậy .

Nhìn lại đồng hồ đã là 0h30 …
Tạm dừng việc ghi hình bằng máy chụp ảnh, mình chuẩn bị kính thiên văn để thử ghi hình Holmes qua CCD xem sao. Chuẩn bị kính thiên văn chu đáo, thẳng hàng với trục cực thật chính xác để lợi dụng motor tự động của chân đế cho việc ghi hình dễ dàng hơn. Lúc hướng ống kính về Holmes thì bất ngờ kính bị vướng bởi 2 núm vòng tinh chỉnh R.A và Dec buộc mình phải dừng lại để tháo bớt một vòng tinh chỉnh R.A không cần thiết ra. Dùng vít để vặn trong trời tối là một điều nguy hiểm mà mình đã nhận lấy khi vít bất ngờ trược ra và đâm vào ngón tay… cũng may là không đến nỗi, chỉ bị trầy nhưng đau điếng làm mình tỉnh ngủ :-P . Sau một hồi loay hoay vì góc quan sát khó buộc người dùng kính phải thay đổi tư thế liên tục, cuối cùng mình đã “bắt” được Holmes ở kính định vị, rồi đến thị kính 25mm (36x). Thật là không uổng công, Holmes hiện lên tuyệt vời với một vầng mây bụi trắng đục, vùng gần tâm sáng hơn. Khi nhìn qua kính thiên văn nó không chỉ như một tinh vân nữa, thực sự như một sao chổi với một cụm bụi và khí trắng nổi bật trên nền không gian đen thẩm.
Thế nhưng với độ sáng này mình e rằng CCD sẽ gặp khó khăn, hơn nữa gần Holmes không có vật gì sáng làm chuẩn cho CCD. Mình thử gắn CCD vào, focus thật nét ở ngôi sao Mirfar rồi chỉnh kính quay trở về Holmes … thất vọng! Đúng như dự đoán của mình, CCD không thể bắt được ảnh cụm bụi này dù mình đã thử đủ các thông số, mọi cố gắng đều vô ích ngoài một màn hình đen đầy nhiễu (noise). Đường kính đĩa bụi theo mình đoán đã phủ hết trường nhìn của CCD và quá mờ nên không ghi hình được cũng là điều đúng. Ước gì có được thân của máy chuyên Canon 400D nhỉ. Thôi dù sao nhìn được qua kính sao Holmes cũng đã rất hạnh phúc, tại mình tham lam muốn chia sẽ nó với mọi người thôi.

1h30 sáng rồi
Làm gì với kính thiên văn bây giờ, mình đã bỏ công chuẩn nó với trục cực, đã bỏ công hướng nó về Holmes mà lại không ghi hình được. Tìm cách, tìm cách và … ah, mình nhớ ra trên ống kính có một con ốc nhỏ hình như là để gá camera. Thế là mình mới thử tháo chiếc máy ảnh ra khỏi đế, gá nó vào con ốc trên đế của kính, hơi lỏng lẻo nhưng đủ để nó không rơi. Oh, nhìn lại hệ thống, một sáng kiến hay í chứ ! mình sẽ lợi dụng chuyển động của chân đế KTV để triệt tiêu chuyển động của thiên cầu lúc chụp ảnh trong 15s (ý tưởng của anh Thủy đây, hi vọng mình sẽ chế tạo được loại giá dùng riêng cho camera) . Mất một khoảng thời gian để định vị lại chính xác Holmes, mình zoom ở mức tối đã xem sao, sẽ không sợ ảnh bị kéo thành vệt do thiên câu chuyển động nữa. Và thật là tuyệt vời, Holmes cùng Mirfar, Delta Persei ở mức zoom 12x trong 15s vẫn giữ được độ chuẩn tốt. Bức ảnh này không kém gì nhìn qua ống nhòm đâu :)

Chụp ở ISO 200:

Ở ISO 400:

Đây là bức ảnh Crop size 100 % từ ảnh trên:

Nếu sử dụng Photoshop để đảo màu lại thành âm bản và dùng hiệu ứng tăng thời gian phơi sáng ta có thể thấy rất rõ vùng tâm của sao chổi:

Còn 10 phút nữa là 2h sáng rồi …
Vùng trời chòm Orion đẹp quá đi mất, các sao đều rực sáng phô diễn hết vẻ đẹp của nó. Tinh vân M42 ở thanh kiếm của Thợ săn Orion thấy rất rõ dù chỉ bằng mắt thường (mắt cận 1 độ đấy) . Trước lúc kết thúc buổi quan sát mình quay hệ thống KTV + MAS lên thắng thiên đỉnh để ghi hình M42. Trước giờ mình vẫn có một thắc mắc rằng : Các bức ảnh chụp tinh vân tại sao có cái lại có màu sắc rất sặc sỡ, ví dụ M42 có màu đỏ huyền bí. Có phải người chụp đã dùng kính lọc màu không hay đó là màu sắc thực sự của tinh vân ? Và mình đã có câu trả lời khi đêm nay ghi hình M42. Zoom tối đa 12x, đầu tiên ở ISO 200 thực sự nó là một khối khí sáng rực màu trắng, nhạy sáng này ta chưa thể thấy rõ màu, nhưng rất đẹp phải không các bạn:

Và đây, thêm một tác phẩm cho đêm nay, ở ISO 400, độ sáng tăng 2 lần và đã thực sự bắt được màu đo đỏ của khối tinh vân M42 cùng sự huyền ảo của M43 ngay cạnh. Thật tuyệt, nó giống với những gì mình đã thấy trên các bức ảnh màu sắc khó tin trước giờ mình đã thấy:

Một đêm quan sát có thất bại lẫn thành công, nhưng trên hết mình đã thật mãn nguyện khi được đứng dưới một bầu trời đầy sao mùa Đông tuyệt đẹp, mãn nguyện khi chụp được những bức ảnh chân thật, ghi những dòng Nhật kí ngắm sao này để chia sẽ cùng mọi người. Cái lành lạnh ngoài trời lúc 2h sáng tự dưng làm mình nhớ đến Noel … thấy vui vui trong lòng.
Thôi, đi ngủ thôi … 2h sáng rồi đấy ngốc ạ, còn đứng đó mà mơ mộng . Một giấc ngủ thật ngon với những gì mình đã làm được ngày hôm nay.

Một đêm đẹp trời.
Nguyễn Đình Đôn