25/12/1642: Ngày sinh nhà bác học người Anh Isaac Newton

Email In PDF.

Isaac Newton sinh ra tại Woolsthorpe-by-Colsterworth, một làng nhỏ thuộc tỉnh Linconlshire, phía đông nước Anh. Cha ông đã mất 3 tháng trước khi ông ra đời. Mẹ ông đi bước nữa và để ông sống với bà ngoại. Thời thiếu niên, ông học tại trường trên thị trấn. Năm 17 tuổi, mẹ ông gọi ông về làm việc tại trang trại. Tuy nhiên, do ông không phù hợp với công việc của nông trại, kèm theo lời khuyên của một thầy giáo, Newton lại tiếp tục được đi học.




Ảnh: Isaac Newton (
25/12/1642 – 31/03/1727) năm 42 tuổi

Sau khi tốt nghiệp trung học, năm 1661, Newton trở thành sinh viên trường cao đẳng Trinity, đại học Cambridge. Vào thời điểm đó, giáo trình của trường đại học chủ yếu dựa vào hệ tư tưởng của Aristotle, tuy nhiên, Newton đã chú ý đến những học thuyết hiện đại hơn như: thiên văn học của Copernicus, Galileo, Kepler, triết học của Descartes, ... Trong thời gian này, ông đã tìm ra định lý nhị thức cũng như những nền tảng đầu tiên của giải tích. Tháng 4 năm 1665, Newton tốt nghiệp đại học Cambridge. Sau đó ít lâu, trường đại học tạm đóng cửa 2 năm do bệnh dịch hoành hành, ông trở về sống với gia đình tại Woolsthrope, tiếp tục những nghiên cứu và khám phá đối với quang học, giải tích và đặc biệt là định luật Vạn Vật Hấp Dẫn :

«Newton sử dụng những con số tốt nhất mà ông có về khoảng cách từ bề mặt Trái Đất cho đến tâm Trái Đất, và khoảng cách từ tâm Mặt Trăng đến tâm Trái Đất. Giờ đây ông có thể tính được lực hút của Trái Đất đối với Mặt Trăng là bao nhiêu.

Rồi ông tính toán Mặt Trăng phải chuyển động nhanh như thế nào trên quỹ đạo của nó để tạo nên một lực ly tâm cân bằng vừa vặn với lực hút của Trái Đất. Tuy vậy, con số tìm ra của Newton chứng tỏ Mặt Trăng phải chuyển động nhanh hơn chuyển động thực đang diễn ra của nó.

Sai ở đâu đây ? Newton tự hỏi không hiểu mình có đúng không khi giả thiết Trái Đất chỉ hút các vật vào tâm của nó. Xét cho cùng, các phần khác nhau của Trái Đất có thể hút Mặt Trăng theo các hướng khác nhau. Newton không biết ông có thể lưu ý đến khả năng đó như thế nào, cho nên ông từ bỏ ý kiến ấy».

Vấn này được Newton quay trở lại vào năm 1684, một phần nhờ vào sự động viên của Edmond Halley:

«Hiện giờ, Newton đã có hai điều kiện thuận lợi mà vào năm 1666 ông chưa có. Hiện giờ, ông đã có phép giải tích. Sử dụng nó, ông chứng minh rằng trong những điều kiện nhất định (mà các thiên thể thực hiện), lực hút từ các thành phần khác nhau của một thiên thể được kết hợp theo một cách sao cho lực đó tác động tựa như nso được tập trung vào tâm của thiên thể. Điều này đã gạt bỏ được một trong những vấn đề không chắc chắn nhất của Newton.

Hai là, từ năm 1666, con người đã có được những số liệu mới và tốt hơn về kích thước Trái Đất. Newton cần phải biết khoảng cách từ bề mặt Trái Đất tới tâm của nó để sử dụng trong các tính toán của mình; còn năm 1666, ông đã sử dụng một trị số sai. Giờ đây, ông có trong tay một trị số chính xác hơn rất nhiều.

Lần này, thuyết của Newton đã kiểm lại đúng các sự kiện. (Lúc cuối cùng, khi mà ông thấy có vẻ giải quyết được mọi vấn đề, ông phải dừng lại và giữ cho mình bình tĩnh lại trước khi dám đương đầu tiếp tục công việc).

Mặt Trăng được Trái Đất giữ trong vòng kiềm tỏa của nó bởi đúng thứ lực làm cho một quả táo rơi xuống mặt đất. Hơn nữa, một khi đã giải quyết được điều đó, thì dễ dàng chứng tỏ rằng có một lực xuất phát từ Mặt Trời giữ các hành tinh ở quỹ đạo của chúng.»

Năm 1687, Newton trình bày chi tiết thuyết của ông trong một cuốn sách có tên là «Philosophiae Naturalis Principia Mathematica» (Những nguyên lý toán học của triết học tự nhiên). Do những tranh cãi giữa Newton và Robert Hooke, Hội Hoàng gia đã trì hoãn việc xuất bản tác phẩm này. Halley đã giúp Newton xuất bản cuốn sách bằng tiền riêng của ông.

«Định luật hấp dẫn vũ trụ giải thích hệ Mặt Trời rành mạch đến mức làm cho tất cả các học thuyết và các triết học của người Hy Lạp cổ đại liên quan tới bầu trời khi đem so sánh với nó trở thành những đồ vật phức tạp một cách vô nghĩa».

Ngoài định luật Vạn Vật Hấp Dẫn, Newton còn có rất nhiều phát kiến vĩ đại trong lĩnh vực quang học (phát hiện ra quang phổ ánh sáng, chế tạo thành công chiếc kính thiên văn phản xạ đầu tiên, ...) và toán học. Ông cũng có nhiều nghiên cứu về hóa học, thuật giả kim, lịch sử và tôn giáo.



http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/NewtonsTelescopeReplica.jpg
Ảnh: Bản sao chiếc kính thiên văn phản xạ do Newton chế tạo


Newton đã đảm nhiệm nhiều chức vụ cao quý trong lĩnh vực khoa học như : giáo sư Lucasian về toán học của trường Cambridge, chủ tịch hội Hoàng gia Anh, ... Năm 1705, ông được phong tước hiệu «hiệp sĩ». Sau khi qua đời, Newton được an táng trong tu viện Westminster cùng với các anh hùng của nước Anh.

Tôi xin kết thúc bài viết về Isaac Newton, một trong những thiên tài vĩ đại nhất của nhân loại, bằng 2 câu thơ của nhà thơ người anh Alexander Pope:

"Nature and nature's laws lay hid in night;
God said "Let Newton be" and all was light."

("Thiên nhiên và các định luật của thiên nhiên nằm giấu kín trong đêm tối;
Thượng Đế phán: «Hãy để mặc Newton !» và thế là tất cả đều bừng sáng")



Ảnh: Mộ Newton tại tu viện Westminster

Trần Tuấn Tú

====
Bài viết được tổng hợp từ một số tài liệu trên Internet, có trích dẫn một số đoạn trong cuốn sách: Hệ Mặt Trời của tác giả Isaac Asimov, dịch giả Đắc Lê, do NXB Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội xuất bản năm 1980.
====
Lưu ý: Nếu tính theo lịch Gregory (lịch mới), ngày sinh và ngày mất của Newton sẽ là: 04/011643 – 31/03/1727. Tuy nhiên, đa số tài liệu đều ghi các số liệu này theo lịch Julius (lịch cũ).

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Lần cập nhật cuối ( Thứ năm, 23 Tháng 12 2010 09:33 )  

Bình chọn

Bạn đã từng, hoặc đang mơ ước mình trở thành một nhà thiên văn học ?