Làm đồng hồ Mặt Trời

[fairydream]

http://www.thanhnien.com.vn/news/Pag...225231939.aspx
-------
Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Đồng hồ đá
25/12/2009 23:19

Đồng hồ đá duy nhất ở Việt Nam - Ảnh: Trần Thanh Phong
Bạc Liêu không chỉ là xứ sở của một vị công tử khét tiếng ăn chơi, mà địa phương này còn có một bảo vật độc nhất vô nhị của Việt Nam và cả thế giới - đó là chiếc đồng hồ đá.
Tồn tại hơn 1 thế kỷ

Đồng hồ đá (còn gọi là đồng hồ Thái dương, đồng hồ Mặt trời) được xây dựng vào đầu thế kỷ 20, tại số 84 đường Hai Bà Trưng, phường 3, thị xã Bạc Liêu. Chiếc đồng hồ độc đáo này được chế tác bằng gạch và đá, đã tồn tại hơn một thế kỷ qua.

Theo Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu, thời xưa Trung Quốc đã phát minh ra đồng hồ nước, sau đó là đồng hồ cát. Đến thế kỷ 15, phương Tây mới chế tạo thành công đồng hồ máy chạy bằng dây thiều (dây cót), quả lắc... Nhưng đồng hồ đá thì có lẽ chỉ duy nhất có ở Bạc Liêu, Việt Nam.

Đồng hồ đá được làm chủ yếu bằng gạch thẻ. Mặt đồng hồ ốp gạch tàu và chia vạch, đánh số La Mã các múi giờ. Đồng hồ cao gần 1m, rộng 1,5m, mặt quay về hướng đông. Phần chính giữa đồng hồ xây một trụ hình chữ nhật đứng, nhô ra phía trước; hai mặt bên hình vuông bằng gạch tàu, mỗi mặt khắc 6 chữ số La Mã theo hình vòng cung, biểu thị số giờ. Phía bên trái có múi giờ từ 6 - 12 giờ trưa. Bên phải được cấu tạo như bên trái, chỉ thời gian từ 12 - 17 giờ chiều.

Khi ánh nắng mặt trời chiếu vào mặt đồng hồ bị trụ xây chính giữa che khuất sẽ tạo ra hai vùng sáng và tối. Dải phân cách giữa hai vệt sáng và tối ấy đến đâu là chỉ thời gian đến đó. Khuyết điểm của đồng hồ này là không sử dụng được khi trời râm, mưa và đêm tối.

Hơn một thế kỷ qua, dù trải qua bao biến cố nhưng đồng hồ đá vẫn tồn tại và hoạt động bình thường. Nếu so với đồng hồ đeo tay ngày nay, thì độ sai lệch của đồng hồ đá là không nhiều.

Nhà phát minh của Nam Bộ

Đồng hồ đá là một công trình mang tính khoa học cao ở Bạc Liêu do kỹ sư Lưu Văn Lang chế tác. “Lý lịch di tích đồng hồ đá” của Bảo tàng Bạc Liêu ghi: Ông Lưu Văn Lang, sinh ngày 5.6.1880 và mất ngày 3.8.1969 tại Tân Phú Đông, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp), là con của cụ Lưu Văn Cứng làm nghề thợ mộc. Thuở nhỏ ông học chữ Nho, lên 10 tuổi học quốc ngữ và chữ Pháp. Với trí thông minh, học giỏi nên ông được cấp học bổng lên Sài Gòn học trường Tây (trường Chasseloup Laubat). Đến năm 17 tuổi, ông đỗ tú tài 2 và nhận học bổng du học Pháp, học trường Ecole Centrale de Paris (trường đào tạo kỹ sư lớn nhất nước Pháp thời bấy giờ). Năm 1904, ông tốt nghiệp hạng ưu, là một trong 3 người xuất sắc nhất trường. Ông là kỹ sư Nam Bộ đầu tiên được đào tạo ở Pháp, người dân Nam Bộ lúc bấy giờ gọi ông là nhà Bác vật. Sau khi về nước, ông được cử sang Vân Nam (Trung Quốc) để tham gia thiết lập tuyến đường xe lửa nối liền Trung Quốc với Đông Dương. Từ năm 1909 - 1940, Lưu Văn Lang làm việc tại Sở Công chánh Sài Gòn, là một bậc thầy trong ngành, được cử về Bạc Liêu theo dõi các công trình xây dựng cầu, đường.

Dân gian kể lại rằng, một lần ông về Bạc Liêu kiểm tra công trình cầu Long Thạnh (thuộc xã Long Thạnh, H.Vĩnh Lợi bây giờ) do kỹ sư người Pháp thiết kế xây dựng. Khi công trình sắp xong, nhà Bác vật đầu tiên của Nam Bộ đến, lấy gậy gõ vào thành cầu rồi nói chắc như đinh đóng cột với kỹ sư người Pháp, rằng: “Không bao lâu nữa cầu này sẽ sập”. Lời nói của Lưu Văn Lang khiến ông kỹ sư Pháp phiền lòng đến mức phẫn nộ. Nhưng quả thật, gần hai tháng sau ngày hoàn thành, cây cầu đã bị sập hoàn toàn. Từ đó, người dân đã gọi cầu Long Thạnh là cầu Sập cho đến ngày nay. Từ sự kiện này, viên Tỉnh trưởng Bạc Liêu lúc bấy giờ rất khâm phục Lưu Văn Lang, đối đãi ông rất hậu hĩ. Để đáp lại thịnh tình đó, ông đã chế tác chiếc đồng hồ đá để tặng viên tỉnh trưởng.

“Lý lịch di tích đồng hồ đá” còn ghi: “Hồi đó, không chỉ những ông Thông, ông Phán, ông Huyện ghé xem giờ trước khi vào trình giấy mà nghe đâu cả ông quan Ba, quan Năm đôi lúc cũng ghé xem để... vặn giây cót cái đồng hồ Tây của mình lại cho nó chuẩn. Và họ không khỏi băn khoăn tự hỏi tại sao nhà Bác vật Lưu Văn Lang thông thái kim cổ đông tây của nước Nam không bị mê hoặc bởi những kỹ xảo Tây phương khác mà khi về nước lại chế tạo nên một vật đo lường thời gian có hồn đến vậy?”.

Đề nghị công nhận di tích cấp quốc gia

Hiện đồng hồ đá nằm trong khuôn viên Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Bạc Liêu, được bảo tàng tỉnh tôn tạo, giữ gìn. Đây là điểm tham quan du lịch vừa được Công ty du lịch Bạc Liêu đưa vào khai thác. Theo bà Trần Thị Ái Nam, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch, hằng năm tỉnh đều có kế hoạch trùng tu, nâng cấp để bảo tồn đồng hồ đá. Đây là một di tích lịch sử - văn hóa rất độc đáo, cần quảng bá, phát huy cho thế hệ sau tham quan, nghiên cứu.

Đồng hồ đá do kỹ sư Lưu Văn Lang chế tác không còn được dùng để mọi người xem giờ một cách thông dụng như trước, song đó là một bảo vật quý giá, ghi dấu một công trình khoa học đầy tính sáng tạo của một người Việt Nam đầu thế kỷ 20. Nó xứng đáng được gìn giữ, bảo tồn như một giá trị đầy tự hào về trí tuệ Việt Nam.

Ông Trần Văn Hạnh, Giám đốc Bảo tàng Bạc Liêu cho biết, tỉnh đang lập tờ trình đề nghị Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch công nhận đồng hồ đá là di tích lích sử - văn hóa cấp quốc gia, để nâng mức đầu tư, tu bổ, bảo tồn chiếc đồng hồ đá có một không hai này.
----------------

Bạn phóng viên viết bài này thật là giàu trí tưởng bở:
- Việt Nam ko có phát minh ra đồng hồ mặt trời, đồng hồ mặt trời làm bằng đá lại càng không.
- Đồng hồ mặt trời,cả loại làm bằng đá ở phương tây rất phổ biến như vật trang trí các khu vườn...
- Một cái bằng đá khá nổi tiếng là cái đồng hồ ở Tử Cấm Thành TQ

- Fairy đang thử tìm hiểu xem cái đồng hồ của bác Lưu văn Lang này tính toán như thế nào, dù cũ người nhưng đối với Việt Nam thì công trình này đáng được trân trọng .

[fairydream]

Không biết CLB mình có bạn nào ở Bạc Liêu không? Nếu có ai có thể chụp hình lại chi tiết và đo các góc nghiêng của đồng hồ thì hay quá.
- Điều cực kì khó hiểu là bạn phóng viên của Dân trí (ở bài trang 3) cho biết mặt đồng hồ quay về phía Đông. Vậy làm sao nó hoạt động được đây ??? vì theo hình dạng các vạch giờ đối xứng như thế này theo hiểu biết của fairy thì mặt đồng hồ phải quay về phía bắc.
- Làm và Tính toán đồng hồ mặt trời, không có gỉ khó khăn cả, nhưng nếu trùng tu liệu những người trùng tu nó có biết kiến thức thiên văn để không làm cho đồng hồ bị sai?.

Nếu có ai ở Bạc Liêu thì chụp ảnh rõ hơn để anh em trao đổi phân tích cách làm của cái đồng hồ này thì hay quá.

[fairydream]

Nguyên văn bởi fairydream

Không biết CLB mình có bạn nào ở Bạc Liêu không? Nếu có ai có thể chụp hình lại chi tiết và đo các góc nghiêng của đồng hồ thì hay quá.
- Điều cực kì khó hiểu là bạn phóng viên của Dân trí (ở bài trang 3) cho biết mặt đồng hồ quay về phía Đông. Vậy làm sao nó hoạt động được đây ??? vì theo hình dạng các vạch giờ đối xứng như thế này theo hiểu biết của fairy thì mặt đồng hồ phải quay về phía bắc.
- Làm và Tính toán đồng hồ mặt trời, không có gỉ khó khăn cả, nhưng nếu trùng tu liệu những người trùng tu nó có biết kiến thức thiên văn để không làm cho đồng hồ bị sai?.

Nếu có ai ở Bạc Liêu thì chụp ảnh rõ hơn để anh em trao đổi phân tích cách làm của cái đồng hồ này thì hay quá.

Híc vụ này không có ai giúp được sao ta? Chả lẽ khi nào rảnh fairy phải làm 1 chuyến xuống bạc liêu ?

[sixpro]

anh Tuấn, cái này anh cho em một tuần, em có anh ở dưới đó, có thể liên h65 để chụp hình, anh cho em biết các đối tượng chụp đi....ví như kim hay các vạch chỉ á.....

[fairydream]

Nguyên văn bởi sixpro

anh Tuấn, cái này anh cho em một tuần, em có anh ở dưới đó, có thể liên h65 để chụp hình, anh cho em biết các đối tượng chụp đi....ví như kim hay các vạch chỉ á.....

Hay quá sixpro, nếu em giúp được thì anh hứa sẽ viết 1 bài thật cụ thể về nguyên lý của cái đồng hồ này.


Anh cần làm rõ một số chi tiết.
1- Mặt số của đồng hồ quay về hướng Đông hay hướng Bắc?
Theo anh nó phải quay về hướng Bắc. Trường hợp nó quay về hướng đông thì nhờ anh của em kiểm tra giờ ở đồng hồ đeo tay xem có gần khớp với đồng hồ đá không?
2- Độ nghiêng các góc.
Góc 1. Độ nghiêng của kim đồng hồ với mặt đất
Độ nghiêng theo anh đoán là bằng vĩ độ ở Bạc Liêu. Thực tế kiểm tra trên hình ảnh cũng khá chính xác, khoảng 9 độ.
Góc 2. Độ nghiêng của mặt đồng hồ so với phương thẳng đứng.
Không biết anh của em có thể đo được các độ nghiêng này được không? đo khá đơn giản dùng lượng giác: tang của góc cần đo bằng đối chia kề.
Nếu không đo được thì anh cần chụp ảnh. Các ảnh chụp cần để máy vuông góc mặt phẳng cần chụp
Tốt nhất là nhờ anh của em đo góc nhé.
3- Chụp ảnh rõ các vạch giờ.
Máy chụp phải để vuông góc với mặt giờ.
Thực thế anh chỉ cần ảnh để kiểm tra, chứ nếu đã đo được các góc thì anh có thể tính được vạch giờ.

--
Thực tế là đôi khi niềm tự hào dân tộc của chúng ta thái quá nhưng trong bài báo.

Đồng hồ đá duy nhất ở Việt Nam - Ảnh: Trần Thanh Phong
Bạc Liêu không chỉ là xứ sở của một vị công tử khét tiếng ăn chơi, mà địa phương này còn có một bảo vật độc nhất vô nhị của Việt Nam và cả thế giới - đó là chiếc đồng hồ đá.
Tồn tại hơn 1 thế kỷ

[sixpro]

OK em sẽ cố gắng mô tả thật chi tiết vs anh của em để có dc những thứ anh cần nhất.

[fairydream]

Nguyên văn bởi sixpro

OK em sẽ cố gắng mô tả thật chi tiết vs anh của em để có dc những thứ anh cần nhất.

Tranh thủ nghỉ tết em có nhờ được anh của em không em?
Tính của anh thích khám phá kiến thức, nên rất thích cái vụ này nếu được thì giúp anh nhé ^^. Anh đi rao mấy cái diễn đàn khác mà cũng chưa tìm được người đây.

[sixpro]

Nguyên văn bởi fairydream

Tranh thủ nghỉ tết em có nhờ được anh của em không em?
Tính của anh thích khám phá kiến thức, nên rất thích cái vụ này nếu được thì giúp anh nhé ^^. Anh đi rao mấy cái diễn đàn khác mà cũng chưa tìm được người đây.

Anh đó ở Cà Mau, em nói rồi, ổng kêu rãnh ổng lên liền, em còn send cho ổng cái link này cho ổng biết cái góc nào cần đo.

[fairydream]

Chị chichon đang ở tại cái đồng hồ này gọi điện về:

1- Mặt số của đồng hồ quay về hướng Đông hay hướng Bắc?
Theo anh nó phải quay về hướng Bắc. Trường hợp nó quay về hướng đông thì nhờ anh của em kiểm tra giờ ở đồng hồ đeo tay xem có gần khớp với đồng hồ đá không?

Đồng hồ hướng về phía Bắc. Nhà báo bị mất căn bản phương hướng ^^.
Chị Chi sẽ chụp ảnh lại và Tuấn sẽ phân tích cái đồng hồ này cho mọi người. Cơ bản là đúng như những gì đã hình dung.

[fairydream]

Tuần trước chị Chi - chichon đã có dịp xuống Bạc Liêu và chụp một số ảnh về cái đồng hồ đá này. Đồng hồ mặt trời là công cụ theo dõi thời gian dựa vào thiên văn và toán học. Để làm ĐH MT phải biết được qui luật và bản chất vận động của Trái Đất và Mặt Trời, đây là cả 1 quá trình qua rất nhiều thế hệ. Khi rảnh Tuấn sẽ có bài viết chi tiết để mọi người hiểu về nguyên lý hoạt động của cái đồng hồ này, qua đó anh em sẽ có 1 số kiến thức cơ bản về thiên văn.



Đồng hồ quay mặt về phía Bắc.

Rất khó hiểu với bài viết trên báo dantri
http://dantri.com.vn/c20/s20-366590/...t-viet-nam.htm

Chiếc đồng hồ đá quay mặt về hướng Đông, là món quà tặng của nhà bác vật Lưu Văn Lang - kỹ sư đầu tiên của Nam Bộ - dành cho tỉnh trưởng Bạc Liêu để đáp lại sự đối đãi ân cần của ông tỉnh trưởng với người hiền tài.

Độ nghiên của mặt đĩa giờ, chị Chi không do chính xác được nhưng ta sẽ do lại trên ảnh chụp


Mặt số



Anh em nào rảnh tìm hiểu trước, đây là loại đồng hồ mặt trời có đĩa giờ nghiên tùy ý gọi là Reclining sundial.