Jan Hendrik Oort sinh ra tại tỉnh Friesland, bắc Hà Lan. Lĩnh vực nghiên cứu của ông tập trung vào việc tìm hiểu cấu trúc và sự phân bố của các thiên hà. Ông được coi là một trong những nhà thiên văn học hàng đầu của châu Âu trong thế kỷ XX, là người có vai trò quan trọng trong việc tổ chức các đài quan sát của châu Âu ở Nam bán cầu.
Năm 1927, Oort chứng minh giả thiết về chuyển động quay của Ngân Hà của Bertil Lindblad thông qua quá trình phân tích chuyển động của các ngôi sao ở khoảng cách xa. Ông đã tìm ra được bằng chứng về sự chuyển động vi sai (differential rotation) của Ngân Hà và xây dựng được mô hình toán biểu diễn cấu trúc của các thiên hà. Trong thời gian thế chiến thứ II, ông đã khuyến khích Hendrik C. van de Hulst trong việc nghiên cứu các vạch phổ ở bước sóng radio. Sau thế chiến, Oort đã phụ trách một nhóm nghiên cứu, xây dựng và sử dụng kính thiên văn radio đường kính 25 m tại Dwingeloo để nghiên cứu sự phân bố hydro trong Ngân Hà dựa trên vạch phổ có bước sóng 21 cm. Nhóm nghiên cứu của Oort đã phát hiện ra các cánh tay xoắn ốc của Ngân Hà, trung tâm Ngân Hà và sự chuyển động của các đám khí. Năm 1950, Oort đề xuất mô hình của sự hình thành các sao chổi trong hệ Mặt Trời (đám mây Oort). Nghiên cứu tinh vân Con Cua (M 1), ông nhận thấy sự phân cực ánh sáng phát ra từ tinh vân này, đó chính là bằng chứng cho đề xuất của Iosif S. Shklovskii về sự phát xạ synchrotron (synchrotron radiation).
Tên của ông được đặt cho một tiểu hành tinh (Asteroid 1691 Oort), một khu vực cách Mặt Trời khoảng 1 năm ánh sáng, được coi là cái nôi của các sao chổi (Oort cloud), hằng số Oort mô tả cấu trúc của các thiên hà.
![]()
Ảnh: Đám mây Oort
Trần Tuấn Tú
Tài liệu tham khảo:
[1]Today in Science History, 1999 - 2007. April 28 - Births, Deaths, Events,
http://www.todayinsci.com/4/4_28.htm
[2]JST, 2006-02-25. The Bruce Medalists, Jan Hendrik Oort,
http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/Oort/index.html
[3]Wikipedia, 3/2007. Jan Hendrik Oort,
http://en.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort
- 10/05/2012 - 10/05/1900 - Ngày sinh nhà thiên văn học Hoa Kỳ gốc Anh Cecilia Helena Payne-Gaposchkin
- 08/05/2012 - 09/05/1931 - Ngày mất nhà vật lý Hoa Kỳ gốc Do Thái Albert Abraham Michelson
- 07/05/2012 - 07/05/1713 - Ngày sinh nhà toán học người Pháp Alexis Claude de Clairaut
- 05/05/2012 - 06/05/1986 - Đài thiên văn vũ trụ Exosat kết thúc quá trình hoạt động
- 04/05/2012 - 05/05/1961 - Alan B. Shepard Jr trở thành người thứ 2 bay vào không gian
- 04/05/2012 - 04/05/1989 - NASA phóng thành công tàu thăm dò Sao Kim Magellan
- 03/05/2012 - 03/05/1998 - tàu Columbia đã hạ cánh thành công, kết thúc nhiệm vụ STS-90
- 02/05/2012 - 01/05/1949 - Gérad P. Kuiper phát hiện ra vệ tinh Nereid của Sao Hải Vương
- 02/05/2012 - 30/04/1777 - Ngày sinh nhà toán học thiên tài người Đức Carl Friedrich Gauss
- 28/04/2012 - 29/04/1872 - Ngày sinh nhà thiên văn học Hoa Kỳ Forest Ray Moulton
- 26/04/2012 - 27/04/1961 – NASA phóng thành công vệ tinh Explorer-11
- 26/04/2012 - 26/04/1933 - Ngày sinh nhà vật lý thiên văn Hoa Kỳ Arno Allan Penzias
- 24/04/2012 - 25/04/1918 - Ngày sinh nhà thiên văn học Hoa Kỳ gốc Pháp Gérard Henri de Vaucouleurs
- 24/04/2012 - 24/04/1990, kính thiên văn vũ trụ Hubble được phóng vào không gian
- 23/04/2012 - 23/04/1962 - NASA phóng thành công tàu vũ trụ Ranger-4
- 22/04/2012 - Ngày 22/04/1056, Siêu tân tinh Con Cua đã mờ đến mức không thể thấy bằng mắt thường
- 21/04/2012 - Ngày 21/04/1994, hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời lần đầu tiên được phát hiện
- 20/04/2012 - 20/04/2008 - Ngày mất John Goodricke, nhà thiên văn nghiệp dư người Anh
- 19/04/2012 - Ngày 19/04/1971, Liên Xô đã phóng thành công trạm không gian đầu tiên của thế giới
- 17/04/2012 - 17/04/1598 - Ngày sinh nhà thiên văn học Italia Giovanni Battista Riccioli




