
Ảnh: Asaph Hall (15/10/1829 - 22/11/1907)
Năm 1875, Hall được giao quyền sử dụng chiếc kính thiên văn khúc xạ 66 cm của đài thiên văn Hải quân (kính thiên văn khúc xạ lớn nhất Thế giới tại thời điểm đó). Năm 1876, ông đã phát hiện ra một đốm trắng trên bề mặt Sao Thổ và đã sử dụng nó để tính ra được chu kỳ tự quay của hành tinh này. Tháng 8 năm 1877, ông đã phát hiện ra hai vệ tinh Phobos và Deimos của Sao Hỏa:
"Holơ bắt đầu công việc tìm kiếm vào đầu tháng tám khi Sao Hỏa cách Trái đất một khoảng thuận lợi và ông làm việc rất có phương pháp. Vào khoảng 11 tháng tám, Sao Hỏa tiến gần tới mức ánh sáng của nó bắt đầu gây trở ngại cho sự quan sát của Holơ. Sao Hỏa hiển nhiên không có vệ tinh. Chán quá, là một người khám phá ra một vệ tinh thì dễ chịu thật; nhưng đành phải chịu thôi, Holơ quyết định như vậy. Ông về nhà kể lại với vợ.
Rồi câu chuyện tiếp diễn như sau. Bà Holơ bảo : Mình hãy cố gắng chỉ thêm một đêm nữa thôi?
Holơ tán thành thử thêm một đêm nữa để chiều vợ. Ông trở lại quan sát, nhìn qua kính viễn vọng, và có một vật gì kìa !
Không may, mây kéo đến. Ông phải đợi năm ngày để có dịp quan sát trở lại. Ngày 16 tháng 8, ông nhìn qua kính viễn vọng và thấy nó ở đấy thật; rồi ngày 17, ông thấy một vật thể khác. Sao Hỏa không những có một mặt trăng, mà hai cơ. Holơ đặt tên chúng là Phôbôt và Đêmôt, theo tên hai người con của thần chiến tranh Mac, theo thần thoại Hy Lạp cổ. Theo tiếng Hy Lạp, Phôbôt có nghĩa là "sợ hãi" còn Đêmôt là "khủng khiếp" hai dứa con xứng đáng của thần chiến tranh" [3]
Hall cũng đã tiến hành nhiều nghiên cứu trong việc khảo sát quỹ đạo của các vệ tinh khác trong hệ Mặt Trời, của các hệ sao đôi, đo đạc khối lượng Sao Hỏa.
Tên ông được đặt cho một crater trên Mặt Trăng, một crater trên vệ tinh Phobos. Tên vợ ông (bà Chloe Angeline Stickney Hall) cũng được đặt cho crater có kích thước lớn nhất trên bề mặt Phobos : crater Stickney
Ảnh: Chloe Angeline Stickney Hall (01/11/1830 - 03/07/1892)
Trần Tuấn Tú
Tài liệu tham khảo:
[1]Today in Science History, 1999 - 2007. October 15 - Births, Deaths, Events, http://www.todayinsci.com/10/10_15.htm
[2]Wikipedia, 10/2007. Asaph Hall, http://en.wikipedia.org/wiki/Asaph_Hall
[3]Issac Asimov, Hệ Mặt Trời, Người dịch Đắc Lê. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội, 1980
- 25/10/2011 - 25/10/1877: Ngày sinh nhà thiên văn học Hoa Kỳ Henri Norris Russell
- 24/10/2011 - 24/10/1851: William Lassell phát hiện ra 2 vệ tinh Ariel và Umbriel của Sao Thiên Vương
- 23/10/2011 - 23/10/1893: Ngày sinh nhà thiên văn học người Estonia Ernst Julius Öpik
- 22/10/2011 - 22/10/1905: Ngày sinh nhà vật lý học Hoa Kỳ Karl Guthe Jansky
- 21/10/2011 - 21/10/1950: Ngày sinh phi công vũ trụ Hoa Kỳ Ronald Erwin McNair
- 20/10/2011 - 20/10/1972: Ngày mất nhà thiên văn học Hoa Kỳ Harlow Shapley
- 19/10/2011 - 19/10/1910 : Ngày sinh nhà vật lý thiên văn Hoa Kỳ gốc Ấn Độ Subrahmanyan Chandrasekhar
- 18/10/2011 - 18/10/1989: NASA phóng thành công tàu thám hiểm Sao Mộc Galileo
- 17/10/2011 - 17/10/1941: Ngày mất nhà thiên văn Canada John Stanley Plaskett
- 16/10/2011 - 16/10/1976: Tàu Soyuz-23 gặp nạn trong quá trình hạ cánh, phi hành đoàn được giải cứu an toàn
- 14/10/2011 - 14/10/1984: Ngày mất nhà thiên văn vật lý người Anh Martin Ryle
- 13/10/2011 - 13/10/1884: Kinh tuyến Greenwich được chính thức công nhận là kinh tuyến gốc
- 12/10/2011 - 12/10/1964: Liên Xô phóng thành công tàu vũ trụ Voskhod-1
- 11/10/2011 - 11/10/1758: Ngày sinh nhà thiên văn học người Đức Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers
- 11/10/2011 - 10/10/1846: William Lassell phát hiện ra vệ tinh Triton của Sao Hải Vương
- 09/10/2011 - 09/10/1604: Supernova SN-1604 bắt đầu tỏa sáng đến mức được chú ý và xác định là một «ngôi sao mới»
- 07/10/2011 - 08/10/1873: Ngày sinh nhà hóa học, thiên văn học người Đan Mạch Ejnar Hertzsprung
- 06/10/2011 - 06/10/1990: Tàu con thoi Discovery phóng thành công tàu thám hiểm Mặt Trời Ulysses
- 05/10/2011 - 05/10/1882: Ngày sinh nhà khoa học không gian Hoa Kỳ Robert Hutchings Goddard
- 04/10/2011 - 04/10/1959: Liên Xô phóng thành công tàu thăm dò Mặt Trăng Luna-3



